معرفی کتاب
 
سیستان برای سومین بار...
زابل پایتخت ایران باستان
 
 

معرفی کتاب
عنوان:سدهای باستانی سیستان
مولف: دکتر حسن احمدی
موضوع:
توصیف فیزیکی رودخانه هیرمند از سرچشمه آن در خاک افغانستان
تا دریاچه هامون در ایران.
بررسی هیرمند در دوران ماقبل تاریخ ودر دوران هخامنشیان و اشکانیان و ساسانیان و دوران معاصر.
بررسی دلتاها و مجاری دایر و متروک هیرمند
بررسی انشعابات هیرمند مثل
 سنارود
رامرود
کانال ملک بهرام خان
رود شیردل
رود پریان
رودمشترک
رودعلمدار
رودنهوراب
شیله
و...
بررسی سدهای ساخته شده برروی هیرمند از دوران ماقبل تاریخ تاکنون
مثل سد های :
سدکوشک یا سد جمشید
سد انوشیروان یا سد چشمکا
سدیکاب یا سد یک آو
سد رستم
سدکمالخان یا سد ترقو
سدهاونک
سدبولبلکا یا سد بلواخان
سد کزک
سد رودبار
سد بابا خان
سدهای لخشک و پریان
با مطالعه این کتاب دلایل خشک سالی در سیستان را به نحو احسن
خواهید دانست و اطلاعات بسیار باارزشی در مورد مراکز سکونت انسان در حاشیه هیرمند از دوران ماقبل تاریخ تاکنون را معرفی میکند و شهرها آبادی هایی که بر اثر تغییر مسیر رود هیرمند از بین رفته آند را به تصویر میکشد مثل قلعه رستم و حوض دار  کندر  و سایر قلعه های موجود  در محدوده  تاسوکی
با تقدیم احترام جواد رخشانی


ارسال شده در تاریخ : چهار شنبه 23 تير 1395برچسب:, :: 10:22 قبل از ظهر :: توسط : mojtaba

آمار تبلیغاتی و گمراه کننده دولت قبل باعث عدم آگاهی مجامع حقوقی و بین‌المللی از مشکلات سیستان بود / اولين اقدام دولت تدبیر و امید تدوين برنامه احياي هامون بود
اطلاعات طوفان های گرد و غبار و شن و آمار مربوط به پدیده طوفان توسط سازمان حفاظت محیط زیست در دو سال گذشته به صورت کاملا شفاف در اختیار رسانه های داخلی وخارجی مخصوصا صدا و سیما قرار گرفته تا تمام دنیا بدانند مشکل این مردم ستم دیده سیستان چیست شخص مدیریت سازمان محیط زیست کشور یعنی خانوم دکتر ابتکار اصرار داشتند تا اطلاعات زیست محیطی و طوفان های 120 روزه سیستان به گوش همگان برسد
واضح است اینکه سیستان نقطه ای بحرانی از نظر شرایط زیستی است کلید واژه استراتژیک و محور برنامه های سازمان محیط زیست در اجلاس های مختلف جهانی بوده و اساسا ادعای سازمان محیط زیست همین بوده است که مردم سیستان امروز گرفتار فقر بیماری و مشکلات فراوانی هستند که مهاجرت را ترجیح داده اند به ماندن.
اگر آگاهی از شرایط امروز مردم سیستان را مقایسه با چهارسال پیش کنیم امروز دبیر کل یونسکو ، دبیر کل طرح حفاظت از تالابهای جهانی ، نمایندگان who سازمان بهداشت جهانی ، سفرای کشورهای اروپایی تاثیر گذار ، نمایندگان iucn اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت ،  Gef صندوق بین المللی محیط زیست ، undp برنامه عمران ملل متحد و ده ها سازمان جهانی دیگر از مشکلات فراوان و عدیده مردم منطقه سیستان به خوبی اطلاع دارند و در حال چاره اندیشی و همگرایی افکار بین المللی هستند. فراموش نکنیم تا سه سال پیش حتی هموطنان ایرانی خودمان هم از مشکلات سیستان بی خبر بودند واساسا بسیاری از ایرانیان هم از اتفاقات سیستان بی اطلاع بودند چه برسد به جامع بین الملل ، به هر حال تا درد مشخص و نمایان نشود دنبال چاره رفتن بیهوده بود درد را مشخص کردند و  این دردها راهی جز همگرایی ملی و پیگیری مسائل بین المللی بودن نداشت
‏تكميل مطالعات هامون براي يونسكو، مذاكره با افغانستان در همه سطوح ، ديدار با خبرنگاران ، تشكل هاي افغان ، ديدار با رئیس جمهور افغانستان براي احيای هامون كه مدتی به فراموشي رفته بود و سكوت بسياري در آن ٨ سال به اين موضوع دامن زد، ولي اولين اقدام دولت تدبیر و امید تدوين برنامه احياي هامون بود
امسال ثبت تالاب بین المللی هامون به عنوان ذخیره گاه زیست کره مسکون یکی از نیازهایی بود که با تلاش زیادی در عرصه بين المللی بدست آمد که کاری بسیار مهم و نقطه ی عطفی در تاریخ تالاب بین المللی هامون و هامونیان بشمار میرود.
یونس جهانتیغ  کارشناس ارشد محیط زیست از دانشگاه تهران


ارسال شده در تاریخ : جمعه 24 ارديبهشت 1395برچسب:, :: 3:36 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

نام پرندگان بومی منطقه ی سیستان و معادل نام آنها در زبان پارسی...
سوزگردء(souz garda)=کله سبز  

کمچه(kamcheh)=نوک پهن
روویک(rouvik)=خوتکا
نرو(narou)=باکلان
چرو(charou)=آنقوت
کله مرغ(kala margh)=تنجه
سيخ دم(sikh dem)=فيلوش
شنک(shenak)=بحری
باشه(basha)=شاهين
گراغ(garagh)=کلاغ
تیسک(tisk)=دم جنبانک
چرتک(chortak)=جنبان
بلغی(balghi)=اردک سرحنائی
چورکش(chor kash)=گيلار
مو(mou)=اردک مرمری
خرچوشک(kharchoushk)=گيلانشاه
چوشک(choushk)=آب چليک
چوشک الغه دم(choushk algha dem)=گيلانشاه بال سفيد
سيرپووک(sir povak)=چوپا
تغلک(taghalak)=خروس کولی سفيد
سيه بالک(sya balak)=خروس کولی
بزک(bazak)=اکراس
باغک(baghak)=بوتيمار
سرمکه(sormakah)=کشيم گردن سياه
نيملک(nimalak)=کشيم کوچک
الياسک(elyasak)=کشيم بزرگ
شنک(shenak)=سنقورگندم زار
چغور(choghor)=کوکر
سوسو(sousou)=ليکو
کملک(kemalak)=چکاوک کاکلی     
چوپون مسخره(chopone maskhara)=چکاوک هدهدی
شونه سر(shona sar)=هدهد
چريک(chrik)چکاوک آسمانی
طوقدری(toghdari)=هوبره
بط(baat)=عروس غاز
عرب(arab)=فلامينگو
مدمک(mademak)=چنگرنوک سرخ
کفترک(kaftarak)=کاکائی سرسياه
زبو(zabou)=کاکایی دریای خزر
لکی(laki)=کاکائی بزرگ
چاشک(chashk)=کفچه نوک
جيغک(jighak)=پرستوی دريائی
خرماخورک(khorma khorak)=میوه خور
نی بورک(ney borak)=سسک پرصدا
لگو بورک(lago borak)=شبگرد
خوسر(khosar)=اردک تاجدار
لشکری(lashkari)=اردک دم دراز
خروسک(khorosak)=سياه خروس 

  جينگ جينگک(jing jingak)=ماهی خورکوچک
لاشه خور(lashekhor)=دال           

باشه دم سفه(bashe dem sfe)=کرکس
سارک(sarak)=سار
سور(sor)=سبزقبا
چور(chor)=چنگر
لگو(lago)=حواصيل
کمو(komo)=پليکان
پور(pour)=دراج
چغک(choghok)=گنجشک
پلپلاسی(palpalasi)=پرستو
کرک(karrak)=بلدرچين
کلنگ(keleng)=درنا
بستونی(bostouni)=طاووس    
بوم(boum)=بوف


ارسال شده در تاریخ : پنج شنبه 16 ارديبهشت 1395برچسب:, :: 6:51 قبل از ظهر :: توسط : mojtaba

در معماری خانه های خشت و گلی روستاهای سیستان در گذشته چند ویژگی در آنها مشترك بوده است.
اول: اینكه جملگی خانه ها بصورت گنبدی و تقریبا كلاه شكل ساخته میشده و برای معماری درگاه درب خانه و یا محل دریچه ها و همچنین طاقچه ها از طاق های هلالی شكل بهره میگرفتند .
دوم اینكه: همه خانه های سنتی سیستان در وسط گنبدشان یك عدد دریچه بزرگ پیش بینی میگردید كه روی این دریچه یك عدد بادگیر مخصوص بنام كولك می ساختند كه معمولاً رو به باد (شمال و یا شمال غرب) بوده تا نسیم خنك هوا به درون هدایت و در طرف مقابل كولك یا بادگیر دریچه كوچك مربع شكلی برای تهویه هوای داخل خانه گذاشته میشد.
سوم: در خانه های سنتی سیستان كمتر پنجره تعبیه میشد در حالی كه در دو طرف در خانه چه از داخل و چه از خارج محل تعبیه آنها پیش بینی و تنها یه گذاشتن یك دریچه مربع شكل اكتفا میشد و به این محل طاق یاطاقچه می گفتند كه معولا در داخل خانه از آنها برای گذاشتن بعضی لوازم خانه مثل سبد ظروف و یا هزار بیشه (جای استكان و نعلبكی) ویا قلیون و...استفاده می گردید.
چهارم: معماری و ساخت و ساز خانه های سیستان در سراسر منطقه اعم از شهری و روستائی دارای قبله ثابت است یعنی غرب یك خانه در سیستان همان قبله ی شرعی است و شمال آن نیز همان شمالغرب است كه مسیر وزش بادهای سیستان بحساب می آید و تقریبا خانه ها شمال- جنوبی ساخته میشود و درب خانه به سمت جنوب است.
پنجم: در سیستان هر منزل كه دارای چند اتاق سنتی بوده بلا استثنا دارای یك شبستان یا به گویش محلی "دكانچه" نیز میباشد كه با یك دیوار به ارتفاع كمتر از 50 سانتی متر محصور شده است و معمولا اهل خانه در شبهای تابستان از اوایل غروب آنجا را فرش ودر آن محل استراحت می كردند.
ششم: در گوشه ای از همین " دَكانچه "  كه معمولا نزدیك به در خانه ی نشیمن بود محلی بنام بخاری یا خَم (دِگدان) برای آشپزی كدبانو یا " دیگدان ساخته میشد.
هفتم: در سیستان سابق كلیه ظروف مسی بوده و معمولا كاسه های مسی كه برای مراسمات مردم داری پیش بینی می شد در داخل اتاق و روی " رَف " نگهداری میشد، رَف در هر خانه وجود دارد كه معمولا دو طرف خانه و زیر سقف(یعنی محل تلاقی سقف و دیوار) پیشانی مخصوصی ساخته میشد كه به آن رَف اطلاق میگردید.
هشتم:در داخل هر اتاق و در نقطه مقابل درب ورودی درگاهی وجود داشت كه از آن برای تعبیه دریچه های چندگانه ویژه ی عبور هوای تازه استفاده میشده است، علاوه برآن در داخل دیوار ضلع شمالی اتاق همانند جابخاری امروزی مسیری تعبیه میشد كه از بیرون هوا را از انتهای دیوار خانه(بالاترین نقطه دیوار) وارد خانه می كرد و در داخل خانه به ارتفاع نیم متر از كف خانه دریچه ای تعبیه میشد كه این هوا را بخوبی بداخل خانه تهویه میكرد، به این نوع دریچه " سورك " {sorak} اطلاق می گردید.
قابل گفتن اینكه در زمستان همه ی این دریچه ها (دورچه) و حتی " كولك " با گِل ویا با البسه و پارچه مسدود میشد.
نهم: در خانه های سنتی سیستان برای زمستان هم سیستم گرمایشی تعبیه می شد كه بسیار شبیه شومینه دیواری بود و به آن دكدان بخاری خانه اطلاق میشد و لوله ی آن از داخل دیوار خانه عبور میكرد و محل خروج لوله بخاری در بالای بام خانه بصورت بادگیرهای یزدی ولی در مقیاس بسیار كوچكتر و برعكس كولك قسمت شمال آن مسدود میشد و دود از منفذهای جنوبی خارج می گردید.
دهم: قطر دیوارهای خشت و گلی و سنتی سیستان بیش از یك متر و قطر سقف آنها یك خشت خام كه ابعاد هر خشت خام مربع شكل حدود 30 سانتی متر میباشد ساخته می شد.
یازدهم: طبخ غذا در محل (خَم) و یا (بخاری) روی دگدان خشت و گلی و یا " كُته پایه " وبهتر بگوییم سه پایه بوده كه معمولا برای درست كردن چای و یا استفاده از دیگ كوچك بر روی سه پایه و برای دیگ های بزرگ وبا حجم بالاتر روی دگدان خشت وگلی بهره می گرفتند.
ضمنا سوخت مصرفی مردم در سابق هیزم و یا تفاله های خشك شده گاوها بوده است.
اقتباس:کانال لبظ سیستونی


ارسال شده در تاریخ : چهار شنبه 15 ارديبهشت 1395برچسب:, :: 9:48 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

چادر نشینان یا دامدارانی که در خارج از خانه به پرورش دام می پرداختند از آنجایی که یکجا ثابت نبودند و  نمی توانستند برای نگهداری دام هایشان بهاربند (طویله) بسازند به این دلیل از گاش استفاده می کنند. گاش ها ممکن بود همیشگی نباشد. این نوع حصار روباز است چون خارج از محل های سکونت و در دشت ها و گاهی در دریاچه هامون ساخته می شدند برای ساخت شان از ابزار خاصی جز چوب کرگز و بته (نوعی گیاه شور) استفاده نمی شده است.


ارسال شده در تاریخ : دو شنبه 16 آذر 1394برچسب:, :: 11:25 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

در گذشته كه دریاچه هامون پر آب و نی زارهای بزرگ و وسیع توت و نی آن بوسیله ماهی های آمور علفخوار (ره آورد مسئولین ابتدای انقلاب در سیستان) غارت نشده بود دو نوع حصیر توسط ساحل نشینان هامون در سیستان بافته می شد. ..


 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : جمعه 29 آبان 1394برچسب:, :: 11:27 قبل از ظهر :: توسط : mojtaba

شهرستان هیرمند با مساحت 1100 کیلومتر مربع وجمعیتی بالغ بر 68000 نفر  در شمال استان واقع گردیده وبا  شهرستانهای زابل ، زهک ونیمروز از غرب وکشور افغانستان ازشرق همجوار می باشد...



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : جمعه 15 آبان 1394برچسب:, :: 2:12 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

واژه ی كِشتگَر در سیستان واژه ای مقدس و قابل احترامی است كه در عرف ایران به آن زارع گفته می شود   كشتگر (زارع) در سیستان مهمترین ادوات مورد نیازش  یك تیشه ی 5 میخه است كه بوسیله آن با استفاده از توانمندی و زور مندیش تلاش می كند و از عرق جبین و دستان پینه داده اش رزق و روزی حلال بر سفره ی همسر و فرزندانش می برد او از این بابت در ادبیات عرفی و فرهنگی سیستان جایگاه ویژه ای دارد.

در حقوق ایران عقودی بنام مزارعه و مساقات وجود دارد . در این عقود چون زارع ریشه کشت خود را با اجازه مالک در زمین  وی ایجاد نموده‌ ،  لذا ریشه موجود در زمین متعلق به زارع در نظر گرفته می شود  حتی بعداز اتمام عقد ، این  ریشه حقی را برای زارع درزمین مالک ایجاد می‌نماید که اصطلاحاً بدان حق ریشه می‌گویند كه البته بنظر میرسد در سیستان این حق كشتگر مغفول مانده است.

در اغلب نقاط ایران زارع متصرف زمین به حكم عرف و عادت از بعضی از حقوق تصرف بهره مند است. این حقوق عموما به نام حق ریشه و یا   در اصطلاح محلی در آذربایجان جور    در بعضی از نقاط اطراف تهران قراپشك  در مازندران حق تبرتراشی و  كارافه   و یا  در نقاط مختلف به اسامی مختلفی مثل   :  حق زارعانه،حق سرقفلی زراعت  ، حق نسق  ،  حق  آبادانی  ،  حق  بنه  ،  حق آب و گل   ،  حق  تصرف  ،  حق كسب و پیشه زراعی  و.......نامیده می شود   .   این حق زارعانه مشابه همان حق سرقفلی است كه در تجارت به كار می رود.
 از نظر قانون  و  عرف  این حق برای صاحبان آن  به  رسمیت  شناخته شده و ضمن اینكه مورد حمایت قوانین  جاری كشور می باشد ،  قابل به ارث رسیدن به ورثه نیز می باشد .
زارعی كه صاحب حق ریشه است در زمانی كه به هردلیل ملك را ترك می نماید  ، باید به حق خود برسد   . مثلا اگر مالك اقدام به فروش ملك خود نموده   و   یا اگر ملك باید برای اجرای طرح های دولتی توسط دولت تملك شود و یا به هر دلیل دیگر ... حق ریشه زارع باید ارزیابی شده و به زارع صاحب حق  پرداخت گردد .  میزان   حق ریشه  در صورت عدم توافق بین مالك و زارع  ، توسط خبرگان یا كارشناسان ارزیابی و تعیین می شود .

ارسال شده در تاریخ : جمعه 15 آبان 1394برچسب:, :: 1:57 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

 دكتر غلامرضا نوري

نام انگلیسی :  hamoon wetland    

نام فارسی :  تالاب هامون

 

موقعیت جغرافیایی

 دشت سيستان و قسمتهاي شرقي آن در افغانستان تحت عنوان دلتاي هيرمند در آخرين دوران زمين شناسي در اثر انباشته شدن رسوبات و آبرفتهاي حاصل از آب هاي جاري به ويژه هيرمند پر شده و به شكل كنوني در آمده است . بنابراين هامون فرونشست تكتونيكي كم عمقي است كه به صورت دشتي هموار ميان گسل هاي اصلي هريرود در غرب و گسل چمن افغانستان در شرق قرار گرفته است و پايانه تجمع آبهاي هندوكش و شاخه هاي سرچشمه گرفته از ايران مي باشد. بررسي ها نشان مي دهد كه اين درياچه در دوره پليوستوسن گسترش بيشتري داشته كه دليل عمده آن ذوب يخچال هاي رشته كوههاي هندوكش بوده است...



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : یک شنبه 3 آبان 1394برچسب:, :: 5:19 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

پیش در گویش زابلی به معنای درخت خرما است وسوفه هم وقتی درخت حدی از ارتفاع را بدست آوردبه آن سوفه می گویند.این درخت خرما بزرگترین وبلندترین درخت خرمای زابل می باشدکه هنوز باروراست وخرما از آن به عمل می آید طول عمرآن بیش از سیصد سال است وتمامی بزرگان وپیرمردان که نسل به نسل روایت کرده اندآنرا به همین ارتفاع دیده اندوهم اکنون ارتفاع آن به کندی زیاد می شود.بلندی این درخت در زمان گذشته که درختان بلند وجود نداشته وساختمان سازی نبوده به قدری بوده که از شهر زابل دیده می شده وفاصله شهرمذکور تاروستا دوازده کیلومتر می باشدوشاخصی برای پیدا کردن روستای گوری بوده است.در زابل بیشتر درختان ازجمله درختان خرما به علت وزش بادهای 120روزه بعد از اینکه به حدی از ارتفاع می رسند باد آنهارا می شکند واز بین می برد ولی این درخت هنوزپابرجاست که بعضی ازدلایل آن مکان رویش درخت خرما،ریشه های درخت خرما وباز بودن اطراف درخت خرما می باشد.تعدادکسانی که بروی این درخت رفته اند وخرما چیده اند کم است وفقط چند نفری توانسته اند به بالای این درخت صعودکنند.مردم بم برای ازدیاد درخت خرما از پاجوش های آن استفاده کرده اند.


ارسال شده در تاریخ : دو شنبه 6 مهر 1394برچسب:, :: 6:29 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

نام انگلیسی :  hamoon wetland    نام فارسی :  تالاب هامون

 

موقعیت جغرافیایی

چشم‌انداز تالاب هامون به اندازه حیات وحش کویر زیباست. باتوجه به مقدارکم آب در دهانه آبریز در دهنه شمالی و جنوبی دریاچه هامون که از طریق فراه رود به این دریاچه می‌ریزد در قسمت‌های «بش دلبر و قندک» به محض توفان، حدود ۲ تا ۳ کیلومتر این آب را پراكنده می‌کند.
باد و توفان موجب کمی حجم و حتی پایین آوردن کیفیت این آب باقی مانده می‌شود. ۱۴ گونه از پرندگان ماهیخوار شامل كاکائی، پلیکان، باکلان، هواصیل، اگرت، چوپا، خروس،کولی، فالاروپ، سلیم کوچک و بزرگ گیلانشاه دم سیاه، آبچلیک و فلامینگودرتالاب هامون زیست می‌كردند.

گفتنی است منطقه حفاظت شده هامون بامساحتی بالغ بر۱۹۳ هزارو ۵۰۰ هکتار از دو قسمت دریائی و خشکی درشمال غرب وغرب شهرستان زابل قرار دارد. وسعت این تالاب حدود ۴ هزارکیلومتر مربع و عمق متوسط آن بین ۵ تا ۶ متردرفصول پرآبی است. این تالاب پهناورترین سطح آب شیرین در فلات ایران است که از یک سیستم بسته آبی از سه آبگیرنسبتا عمیق به نام‌های هامون صابری، هامون پوزک و هامون هیرمند تشکیل شده که در زمان ورود آب و سیلاب‌های زمستانه و بهاره به هم می‌پیوندندلاکن هم اکنون این دریاچه کاملاً خشک می باشد


ارسال شده در تاریخ : دو شنبه 6 مهر 1394برچسب:, :: 6:17 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

شهرستان نیمروز از شمال و شمال غربی با کشور افغانستان و خراسان جنوبی (شهرستان نهبندان) و از جنوب با شهرستان زابل و هامون و از شرق با شهرستان هیرمند و از غرب با شهرستان زاهدان و نهبندان هم مرز می باشد و در شمال دشت سیستان واقع گردیده است. این شهرستان ۴۸۹ متر از سطح دریا ارتفاع داشته و ۱۸۲۳ کیلومتر تا تهران فاصله دارد...



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : دو شنبه 6 مهر 1394برچسب:, :: 5:43 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

در فصل درو در زمان های گذشته هر کس هر شغل وکاری داشت از قبیل نجاری،آرایشگری،خوش نشینی،را کنار می گذاشت وبرای درو می رفت که قسمتی از نان سال خویش را تهیه کند کسی که برای درو به کشاورز کمک می کرد چهاردرصد دروی خود را مزد می گرفت .کاری سخت وطاقت فرسا که کشاورزان سختی آنرا از راه رفتن وتیشه زدن مشکل تر می دانستند وشعری می خواندند؛

سه کار مرد را میکند نارو  (ناتوان)-تیشه زدن وراه رفتن وظالم تو ،درو

امروز با وجود اینکه هنوز درو با داس منسوخ نشده  ولی اکثر مردم با دروکن محصول خویش را جمع آوری می کنند.استفاده از دروکن وتراکتور هزینه های  زیادی برای کشاورزان داشته و عواید کشاورزی را بسیار کم نموده است. 

 


ارسال شده در تاریخ : سه شنبه 20 مرداد 1394برچسب:, :: 6:20 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

خرمن کوبی به روش سنتی بیش از چهل سال است که منسوخ شده است که خیلی روش سخت ومشکلی برای جداکردن گندم از کاه بود. اول خوشه های گندم را زیر پای گاوها می انداختند وگاو ها را به صورت رشته در می آوردند بدین گونه که گاوها را به هم می بستند یک گاو در وسط قرار می گرفت و بقیه گاو ها مثل پرگار به دور او می چرخیدند گاوی که در مرکز بود به او گاوگُل می گفتند وکم ترین مسیر را طی میکرد گاوی که در آخر بود وبیشترین مسیر را طی میکرد به او سَرِگَز میگفتند ویک نفر هم گاو هارا هدایت میکرد واین کار از یک تا چند روز بسته به حجم خرمن طول میکشید وسپس به وسیله اِشتِن (چهار شاخ)در موقع وزش باد گندم ها را از کاه جدا می کردنداین کار چون خیلی طاقت فرسا بود برای چند سال بوسیله دیسک تراکتور انجام شد ولی بعد از کمباین استفاده شد. که چندید نفر داخل کمباین خوشه می انداختند وبعد با استفاده ازباد کاه را از گندم جدا می کردندکه این کار هم مقداری هدر رفت کاه وگندم را به همراه داشت. اکنون از دستگاه های بوجاری استفاده می شود که گندم را از کاه جدا می کند. مقدار گندمی که برای این کار می گیرند12درصد می باشد . ازکمباین های بزرگ بعلت اینکه کاه را به هدرمیدهد، استفاده نمیشود. چون کاه وسیله تغذیه دام ها می باشد.


ارسال شده در تاریخ : شنبه 17 مرداد 1394برچسب:, :: 1:40 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

Chahnimeh lakes   

مجموعه دریاچه های چاه نیمه در موقعیت جغرافیایی N3047 E6135 در منطقه سیستان واقع است. چاه نیمه ها كه چهار گودال طبیعی آب را شامل می شود در 35 كیلومتری زابل در شهرستان زهك قرار گرفته است. قطع جریان آب هیرمند به مرز ایران و در نهایت خشكسالی 17 ساله اخیر سبب بروز مشكلات عدیده ای برای ساكنان دشت سیستان شده است. در مواقع کم‌آبی، آب آشامیدنی تمام منطقه سیستان و شهرستان زاهدان و نیز قسمتی از آب کشاورزی سیستان از این دریاچه مصنوعی تأمین می‌شود. در حاشیه آب‌های زلال چاه نیمه، پارک جنگلی و باغ وحشی احداث شده که منظره زیبایی را به وجود آورده است و بزرگ‌ترین تفریحگاه جنوب شرق کشور به حساب می‌آید.

رودخانه هيرمند زابل، تنها شريان حياتي سيستان است(هماننداهمیت نیل برای مصر) كه از طرف كوههاي بابا در افغانستان سرچشمه مي‌گيرد، و پس از طي مسافتي در حدود 1050 كيلومتر وارد درياچه هامون مي‌شود. كه البته در مدت 10 سال خشكسالي هيچ آبي وارد درياچه هامون نشده و اين درياچه با تمام زيبائي اش به گودالي پر از شن و خاك تبديل شده است. تمام آب مصرفي دشت سيستان از طريق اين رود تأمين مي‌شود. در ضمن، دوام رودخانه‌هاي منشعب از آن و درياچه و مخازن چاه نيمه، همه بستگي به جريان آب هيرمند دارد.

 هيرمند در مرز ايران و افغانستان به دو شعبه تقسيم مي‌شود. شعبه اصلي كه به نام رود مشترك ناميده مي‌شود قسمتي از مرز مشترك دو كشور را تشكيل مي‌دهد، سپس وارد افغانستان مي‌شود. شعبه ديگر، در خاك ايران است كه خود به دو شاخه تقسيم مي‌شود. يكي به طرف چاه نيمه ها و ديگري به طرف مناطق كوهك و زهك مي‌رود كه دو سد انحرافي در اين دو منطقه بر روي آن احداث شده است.

 سد سيستان نيز بر روي شاخه‌اي كه از طريق چاه نيمه تأمين مي‌شود، احداث شده است در قسمت جنوب دشت سيستان و در حوالي مصب هيرمند، گودال‌هاي طبيعي بزرگي وجود دارد كه در حال حاضر از آنها بهره‌برداري مي‌شود. اين گودال‌ها ضمن ذخيره‌آب براي آبياري مناطق بيشتري از سيستان، از زيان‌هاي وارده در مواقع سيلابي شدن رودخانه هيرمند جلوگيري مي‌كند.

 مساحت اين مخازن كه به صورت درياچه كوچكي در آمده، در حدود چهار هزار و هفتصد هكتار است. از اين مخازن علاوه بر آبياري، مي‌توان براي پرورش ماهي نيز استفاده كرد. حداكثر گنجايش اين مخازن ششصد و شصت ميليون متر مكعب است و ظرفيت قابل بهره‌برداري سالانه آن تا سيصد و چهل ميليون متر مكعب نيز مي‌رسد كه در حال حاضر چاه نيمه هاي 1تا3 مورد استفاده قرار گرفته و در كنار آنها چاه نيمه چهارم در حال احداث مي باشد.


ارسال شده در تاریخ : یک شنبه 11 مرداد 1394برچسب:, :: 6:28 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

Hamoon-e Pouzak wetland

هامون پوزک در موقعیت جغرافیایی N3125 E6117 درمنطقه سیستان و کشور افغانستان واقع است. هامون پوزک تالابی فصلی در مرز سیستان و افغانستان است. مساحت کل این هامون حدود ۱۶۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد که از این مساحت ۳۵۰ کیلومتر مربع داخل کشور ایران و بقیه متعلق به کشور افغانستان است. این تالاب بخشی از تالاب بزرگ هامون است که از 3 تالاب تشکیل شده است. این تالابها به هم متصل هستند و در مواقع تر سالی تشکیل تالاب بزرگ هامون را می دهند. دو هامون دیگر با نام های هامون صابری و هامون کوه خواجه یا سنگول در خاک ایران قرار دارند. هامون پوزك در واقع نقطه شروع هامون در كشور افغانستان است كه پس از آبگيري كامل هامون صابري وساير نقاط هامون را پوشش مي دهد . بخش وسيعي از هامون پوزك در كشور افغانستان است وبه جهت امتدادخشكي بصورت يك دماغه در نقطه اي از آن به هامون پوزك معروف گرديده است.هامون پوزك عميق تر از ساير نقاط هامون ومرز آبي ايران وافغانستان نيز در همين هامون است. ارتفاع هامون پوزک از سطح دریا 475 متر است.

 منابع تامین آب این تالاب رودخانه های خاشرود و  هلمند است که از سلسله جبال بابا ، پغمان و سیاه بند که در قسمت  مرکزی و شمال شرق اقغانستان قرار دارند سرچشمه می گیرند. پوشش گیاهی حاشیه تالاب گیاه نی و بعضی از گیاهان آب زی و بعضا در اطراف آن گیاهان کوتاه قد مناطق بیابانی از جمله گز قابل مشاهده است. حداکثر عمق تالاب در بیشترین حالت 4 متر است . این تالاب در فصل تابستان معمولا خشک می شود و در فصل زمستان و بهار با ذوب شدن برفهای ارتفاعات افغانستان مجددا پر آب می گردد. پس از ساخت سد کجکی در بالا دست رودخانه هلمند درسال 1340  و تغییر مسیر آب آن و عدم تخصیص حق آبه این تالاب از سوی اقغانستان این هامون در اکثر ماه های سال خشک است ماهیگیری، قطع گیاهان نی، تردد قایق های موتوری در تالاب و شکار پرندگان مهاجر از جمله تهدیدات زیست محیطی این تالاب است.

 در هامون پوزك مناطقي همچون :خاجگير ، سل يو، بريده  ، پوزك  سرلوف  ، شند ، در كشور افغانستان و منطقه محمودي ، تپه كنيز ، خرگوشي ، چونگ سرخ  ، و.... در كشور ايران است .روستاهاي همجوار با اين منطقه از هامون : نورمحمدخان ، پيران ، كانال  ، گلشاه ، قرقري ، دهمرده قرقري ،تخت عدالت (اربابي ) ، ملا دادي ، سراواني ، گله بچه ، ملاعلي و گمشاد است.ساكنين اين روستاها در هنگام پر آبي هامون از طريق صيدو صيادي ، ماهيگيري ، دامداري وحصير بافيامرار معاش ميكردند. طوايف اربابي ، صيادي ، بزي ، وسراواني حداكثر جمعيت اين منطقه را تشكيل ميدهند . هامون پوزك هم در هنگام آباداني با پوشش نيزارها و توتيهامحل مناسبي براي شكار وتفريحگاه مناسبي براي دوستداران طبيعت بشمار ميرفت .  هامون،علاوه بر اثرات مثبت طبیعی، اقتصادی و اجتماعی، در دین زرتشت نیز تقدس خاصی دارد.


ارسال شده در تاریخ : یک شنبه 11 مرداد 1394برچسب:, :: 6:21 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

از زمین های معروف ومقوی منطقه ی سرکال میتوان از"کلِ گنج"نام برد که درشمال غربی سرکال قرار داشته و توسط نهر وکانالی از آب سنگل آبیاری میگردید واز وجه تسمیه ی آن معلوم است که محلی از گنج بوده و از کشت آن منافع فراوانی به کشت کاران میرسیده است. پس کل گنج یعنی زمینی که از کشت و کار در آن منافع فراوان عاید میشود.اکنون این زمین ها آماده ی دست های توانمندی است که حق آب سیستان را از افغانستان بستاند ودرتالاب های هامون جاری ساخته و با ابزار های امروزین به کشت این زمین ها اقدام عاجل وفوری نموده وسبب اشتغال بیکاران،به خصوص بیکاران دامدار آن منطقه فراهم گردد وافتخار گذشته را احیاسازد.
اگربه زمین های قابل کشت برنگ وسرکال توجه عالمانه مبذول گردد بسترهای مناسبی از زمین های این منطقه قابل کشت وکاراست وفقط در صورت فراهم بودن آب،در سنگل وهامون میتوان به چنین هدفی بلندی نایل شد ومیتوان درکنار آن ودرحاشیه این دوتالاب از خاریکه تا سرشیله ودربستر این دوبه پرورش ماهی ومیگو نیز اقدام کرد.


ارسال شده در تاریخ : شنبه 13 تير 1394برچسب:, :: 1:5 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

در بالادست ساحل"سبز کم"وبه فاصله ی اندکی ازآن ،در دل دشت مقابل،چشمه ی آبی است قابل شرب که درکنارآن،چند درخت خرماوجود دارد.ازدیرزمان این محل به"پیشک"معروف ومشهور میباشد.این چشمه به صورت خودجوش،اززمین بیرون آمده وپس ازروان شدن مقداری ازآب آن،دردل رودخانه ی موسمی وخشک،درپایین دست"پیشک"درشن دشت فرو میرود وناپدید میشود.این چشمه درگذشته،آبشخور آهوان وشتران وحیوانات دیگری بوده که دردشت سیستان زندگی میکرده اند.
درسال های بعد انقلاب اسلامی این چشمه وزمین های اطراف آن به وسیله ی منابع طبیعی واگذار وصاحب نیز قسمتی از زمین ها رادرجهت کشت وکاروایجادباغ،مسطح وساختمان نیمه کاره نیز جهت زندگی خود وکارگران خوش ساخته ورهاکرده است.اکنون دربالا دست این چشمه،سدی خاکی ومحکم،به وسیله ی جهاد کشاورزی سیستان احداث وآب ذخیره ی این سد که بر روی رودخانه ای موسمی بنا شده ودرمواقع بارندگی،سیلابی میگردد به افزایش آب این چشمه کمک وآب راازلب شوری به شیرینی تبدیل نموده.درحال حاضر،آب این چشمه به وسیله ی پیمانکارخصوصی ،لو له کشی وبه شهرک"میل نادر"که درجمعی ازطایفه ی گوسفند داراردونی"درآن سکونت دارندوپاسگاه انتظامی نیز درآن محل وجود دارد،هدایت شده ومورد شرب قرار میگیرد.
به فاصله ی یک کیلومتر پایین تر ازسبز کم دشت صاف دیگریست که اندکی دردریاچه ی هامون پیش روی کرده وازنظر آب وهوا،جای بسیارمناسبیست وازبرخورد امواج باساحل آن درتابستان هوای نمناک ،مرطوب وخنک کننده ای حاصل میشود که باعث انبساط خاطر میگردد وخواب ظهر وشب رالذت بخش میکند.


ارسال شده در تاریخ : شنبه 13 تير 1394برچسب:, :: 12:55 قبل از ظهر :: توسط : mojtaba

درجنوب وجنوب غرب برنگ زمین های صاف وهموار،ازجنس گل رس وشن نرم قراردارد که به"کُورقِ کل"معروف ومشهورند وزمین های "زیردشت"نام دارند.وجه تسمیه ی"کورق کل"آن است که درگذشته های دور مردمان منطقه ازاین زمین ها براثرکشت محصولات فراوان استحصال میکرده اند.
ازاین رو"کورق" به معنی گودال یا زمین گود کهچون  از وزش باد در امان هست برای کشت مناسب میباشد و"کَل" عبارت ازقطعه زمینی است که درآن محصولات فراوان به دست می آورند.
بنابراین "کورق کل"یعنی زمین های پستی که درآن محصولات فراوان وبی دردسربه انباردامداران منطقه واردمیشد.


ارسال شده در تاریخ : شنبه 13 تير 1394برچسب:, :: 12:25 قبل از ظهر :: توسط : mojtaba

مشکلات توسعه فضای سبز سیستان:

شامل عدم آگاهی از گونه های قابل کشت، دیدگاه غلط درباره توسعه کشت گیاهانی مانند اکالیپتوس ( مصرف آب بالایی دارد و کشت آن در اکثر کشورهای عربی ممنوع شده است ) ، بها ندادن به نیروی جوان متخصص در این زمینه به دلیل نداشتن تجربه، نبود بودجه، عدم فرهنگسازی و آموزش کافی مردم جهت توسعه فضای سبز و عدم نگهداری از اندک فضای سبزموجود

راهکارهای بهبود فضای سبز:

شامل: 1- فرهنگ سازی توسط نیروی متخصص در مدارس به خصوص در روز درختکاری. 2- بها دادن به نیروهای جوان متخصص درزمینه فضای سبز. 3- تشکیل گروه NGO (حفاظت از محیط زیست). 4- استفاده از گونه های مناسب و مقاوم به خشکی مانند توت، ابریشم مصری، کهور، توت آسیایی، ژاله، آتریپلکس و..، 5- ایجاد انگیزه در نیروی متخصص جهت توسعه فضای سبز با تصویب حق امضای این کارشناسان تا همانند مهندسین عمران بتوانند دفتر کار ایجاد نمایند. 6- ممنوعیت کاشت اکالیپتوس و...

سرکار خانم مهندس رهدار


ارسال شده در تاریخ : چهار شنبه 3 تير 1394برچسب:, :: 4:49 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

غلامرضانوری

درون محدوده دریاچه هامون بلندی هایی به شكل مستطیل یا دایره با طول متوسط 100 تا 150 متر، عرض 50 تا 70 متر ارتفاع 3 تا 5 متر وجود دارد كه تختك نامیده می شود و در گذشته مأوا و مسكن قبایل مختلفی بوده است كه با دام های گوناگون خود در آنها زندگی كرده و علاوه بر تأمین علوفه دامها، فعالیت های جانبی اقتصادی از قبیل ماهیگیری و حصیر بافی داشته اند...



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : چهار شنبه 3 تير 1394برچسب:, :: 4:44 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

شرایط وخیم و نگران کننده سیستان و هامون همه دلسوزان را بر آن داشته تا به طرق مختلف صدای مظلومیت مردم سیستان را به گوش مسئولین و مدیران ارشد استانی و کشوری برسانند، گاهی با انتشار تصاویر گاهی با انتشار کلیپ و گاهی نیز با ارایه راهکارهای مختلف سعی می شود برای این بحران چاره اندیشی نمایند...

طوفان سیستان 1



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : سه شنبه 2 تير 1394برچسب:, :: 9:36 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

به گزارش سیستان آنلاین: دریاچه هامون با قدمت چند هزار ساله سومین دریاچه بزرگ ایران ، هفتمین تالاب بین المللی جهان ، بزرگترین پهنه آب شیرین فلات ایران، سرچشمه حیات سیستان و تمدن ۵۲۰۰ ساله با شکوهش که همچون ستاره در تاریخ ایران و جهان میدرخشد (دلیل ایجاد تمدن شهر سوخته، پایتخت سیزدهمین ساتراپ هخامنشی (دهانه غلامان) کوه اوشیدا، مکانی مقدس در اوستا محل ظهور سوشیانت یا منجی زرتشت، پرورش دهده ناجی زبان پارسی و سروده های شاهنامه دلیل شهرت سیستان به انبار غله ایران و آسیا،و سبد نان خراسان و..) چندی است که به فراموشی سپرده شده ٬ امید است مسئولین برای نجات آن اقدامات موثری انجام دهند...



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : جمعه 1 خرداد 1394برچسب:, :: 9:24 قبل از ظهر :: توسط : mojtaba

اثرات باد120روزه امروزه سیستان:



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : چهار شنبه 16 ارديبهشت 1394برچسب:, :: 9:58 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

خشکیدن دریاچه هامون بر کارکردهای شهری و اقتصادی منطقه سیستان تاثیرات مستقیم گذاشته است. بدیهی است که نقش اقتصادی دریاچه هامون بر زندگی اقشار مختلف مردم به طور مستقیم و غیر مستقیم بسیار موثر بوده، به گونه‌ای که متاسفانه در سال‌های اخیر با خشک شدن دریاچه هامون تمامی ارزش‌های مادی و مالی به سبب وجود این دریاچه و پوشش گیاهی آن به مخاطره افتاده است.

اینک که دریاچه هامون رو به خشکی می‌رود نه تنها هیچ یک از این منابع اقتصادی در اختیار منطقه نیست بلکه دامداران منطقه دست کم به همین میزان و حتی بیشتر از آن نیز باید برای تامین علوفه از خارج از منطقه صرف کنند و بپردازند، به این ترتیب در عمل، این منابع اقتصادی خود به خود از منطقه خارج خواهد شد.در بخش صید ماهی نیز تقریباً درآمدهای اقتصادی مشابهی از دریاچه هامون نصیب منطقه می‌شد که متاسفانه امروزه سیستان به سبب خشکسالی از آن محروم است.در مواقع پرآبی دریاچه، صید انواع ماهیان موجود در دریاچه به خصوص آمور و کپور با وزن متوسط ۲ تا ۱۵ کیلو توسط صیادان انجام می‌گرفت و ارزش افزوده زیادی را نصیب منطقه می‌کرد.

از دیگر منابع کسب درآمد مردم منطقه حصیر بافی بوده که ارزش اقتصادی حصیرهای بافته شده از نی و خلک حاصل دریاچه هامون بسیار چشمگیر بود.بطوریکه در مواقع پرآبی و سرسبزی دریاچه سالانه حدود ۵۰۰۰ کامیون پرده بافته شده از سیستان به خارج از منطقه و به سایر شهرهای کشور و حتی در برخی موارد به خارج از کشور صادر می‌شده که خود به تنهایی درصد نسبتاً خوبی از نیاز اقتصادی جمعیت روستایی منطقه را تامین می‌کرد.دکترعیسی ابراهیم زاده-عضوهیئت علمی دانشگاه


ارسال شده در تاریخ : پنج شنبه 3 ارديبهشت 1394برچسب:, :: 6:43 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

صفحه قبل 1 2 3 4 5 6 7 8 9 صفحه بعد

درباره وبلاگ
امیدوارم این یادگاری های مکتوب ناگفته های سرزمینم رابرهمگان روشن نماید. اهورای پاک راشاکرم برآنکه ازجام خدمت ؛به من جرعه ای نوشاندتاگامی درراه اونهم وبه مقام قربش نزدیک گردم. امیدوارم که تلاشم دراهدای این وبلاگ موردرضایت مخاطبین قرارگرفته وباانعکاس نظرات پیرامون مندرجات،مراازانتظارات آینده خودبهره مندفرمایند.
موضوعات
آرشيو وبلاگ
نويسندگان

Alternative content