بی بی شهربانومادرامام سجادعلیه السلام
 
سیستان برای سومین بار...
زابل پایتخت ایران باستان
 
 

اگر چه نام سيستان براى همه ايرانيان مسلمان نوعى افتخار به شمار می ‏آيد و مفاخر علمى فرهنگى، هنرى و ادبى واسطوره ای آن مايه مباهات است. امّا آنچه بزرگترين افتخار مردم سيستان به شمار می ‏آيدعبارتست از:

از مهم‏ترين اسناد تاريخي كه مي‏توان درباره مادر امام سجاد(ع) به آن استناد كرد، نامه‏ هاي منصورعباسی به محمد بن عبدالله معروف به «نفس زكيه» است كه رهبري مخالفان علوي و طالبي (اولاد ابوطالب) را در مدينه بر عهده داشت و هميشه ميان او و منصور نزاع و درگيري بود.
در يكي از اين نامه‏ ها كه منصور قصد ردّ ادعاهاي محمد مبني بر افتخار به نَسَب خود را داده چنين مي‏ نگارد: «ما وُلِدَ فيكم بعد وفاة رسول الله(ص) افضل من علي بن الحسين و هو لِاُم ولد».{الكامل في التاريخ، ج 2، ص 570}: يعني، بعد از رحلت پيامبر خدا(ص)در ميان شما شخصيتي برتر از علي بن حسين (امام سجاد(ع)) ظهور نكرده، در حالي‏كه او فرزند ام ولد (كنيز) بود.
جالب آن است كه هيچ اعتراضي - نه از سوي محمد و نه از سوي ديگران - به اين فقره شنيده نمي‏شود كه علي بن حسين(ع) فرزند كنيز نبود؛ بلكه فرزند شاهزاده‏ اي ايراني (وآنهم یزدگردسوم )بود! در حالي‏كه اگر اين داستان واقعيت داشت، حتماً محمد بن عبدالله براي پاسخ دادن، به آن استناد مي‏ كرد.

لذابه استناد کتاب انساب الاشراف(این کتاب که ۲۰ جلد و در نه هزار صفحه بوده‌است و دست کم سیزده جلد آن دردسترس است، در واقع یک فرهنگ‌نامه تاریخی می‌باشد)، أبوالحسن احمد بن یحیی بن جابر بن داوود البغدادی البلاذری، ج 3، ص 325. همسرامام حسین(ع)زنی ازاسرای سجستانی وبه نام غزاله بوده است. (رجوع کنیدبه کتاب: امام سجاد (ع) در رهبری شیعه / 24 ) و در هنگام تولد امام سجاد(ع) در همان حالت نفاس از دنيا رفته ودرقبرستان بقیع دفن شده است.{عيون اخبار الرضا(ع)، ج 2، ص 128} و نيز چنين گفته‏ اند: يكي از كنيزان حضرت علي(ع) به عنوان دايۀ به بزرگ كردن امام سجاد(ع)پرداخت. {بحار الانوار، ج 46. ص 8}

سنجان، نوشجان و شيرويه راالقاب پدر بی بی ذكر كرده ‏اند.{حول السيدة شهربانو، ص 28}

نامهایی که  درمنابع مختلف برای بی بی  عنوان شده عبارتنداز: 1. شهربانو، 2. شهربانويه، 3. شاه زنان، 4. جهان شاه، 5. شه زنان، 6. شهرناز، 7. جهان بانويه، 8. خولة، 9. برّة، 10. سلافة، 11. غزالة، 12. سلامة، 13. حرار، 14. مريم، 15. فاطمة، 16. شهربان.{بحارالانوار، ج 46، ص 8-13}

درتاییدسخن بلاذری همین نکته کافیست که:

 وی ازنسب شناسان  ومنابع متقدم است ودراواخرقرن دوم هجری می زیسته که نزدیک به این واقعه حیات داشته است. مترجم کتابهای پارسی به سریانی بود.یاقوت حموی از وی بسیار تمجید نموده‌است

اما اشكالاتی که برسایرنظریات وارداست عبارتنداز:
1- اسارت دختري از يزدگرد، به شدّت محل ترديد است. اين نشان مي‏دهد كه سازندگان مختلف این مطالب، با انگيزه‏ های خاصی به خيال خود فره ايزدي و تخمه شاهي را از ساسانيان به امامان شيعه منتقل سازند.كه به خيال خود به جهت پيوند خوردن نسل ساسانيان با نسل پيامبر(ص) در امام سجاد(ع)خواسته‏ اند آن حضرت(ع) را به عنوان «خير اهل الارض» معرفي كنند!

2-برخي از نويسندگان متقدم همانند مسعودي، هنگام ذكر فرزندان يزدگرد سوم، دختراني با نام‏هاي ادرك، شاهين و مردآوند براي او ذكر مي‏كنند كه باهيچ‏يك از نام‏هايي كه براي مادر امام سجاد(ع) گفته شده، هماهنگي ندارد و ثانياً خبري از اسارت دختران یزدگرد در تمام نوشته‏ هاي خود به ميان نمي‏ آورد. (شعوبيه، ص 324)

3-همچنين از سوي محققان معاصر با دلايل قطعي ثابت شده است كه بقعه بي‏ بي شهربانو - كه در كوهستان شرق ري معروف به كوه بي‏ بي شهربانو پديدار است - هيچ ربطي با مادر امام(ع) ندارد و بنايي است كه در قرون بعدي ساخته شده است. چنان‏كه تاريخ ساخت صندوق منبت كاري آن سال 888 ق را نشان مي‏دهد و درب منبت كاري آن كار عهد صفوي است و الحاقاتي از هنر دوره قاجاريه دارد.{شعوبيه، ص 326}عدم ذكر چنين بقعه‏ اي در آثار شيخ صدوق - كه خود ساليان دراز در ري مي‏زيسته و به آن آشنايي كامل داشته - مؤيد ديگري بر عدم وجود اين بقعه در قرن چهارم و در زمان شيخ صدوق (متوفي 381 ق) است. لذاایشان درقبرستان بقیع دفن شده اند.


ارسال شده در تاریخ : شنبه 25 مرداد 1393برچسب:, :: 2:7 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

صفحه قبل 1 صفحه بعد

درباره وبلاگ
امیدوارم این یادگاری های مکتوب ناگفته های سرزمینم رابرهمگان روشن نماید. اهورای پاک راشاکرم برآنکه ازجام خدمت ؛به من جرعه ای نوشاندتاگامی درراه اونهم وبه مقام قربش نزدیک گردم. امیدوارم که تلاشم دراهدای این وبلاگ موردرضایت مخاطبین قرارگرفته وباانعکاس نظرات پیرامون مندرجات،مراازانتظارات آینده خودبهره مندفرمایند.
موضوعات
آرشيو وبلاگ
نويسندگان

Alternative content