خشکسالیهای سیستان
 
سیستان برای سومین بار...
زابل پایتخت ایران باستان
 
 

براساس مطالعات به عمل آمده، طی 300 سال گذشته و پس از تثبیت دلتای فعلی هیرمند، حدود 15 واقعه‌ی سیلابی و خشک‌سالی، بلکه بیشتر از آن، در سیستان رخ داده است.

مستندات نشان می‎دهد که در سال 1225 شمسی، آب هیرمند به قدری کاهش یافت که تا دو هفته، حتی قطره‎ای آب در آن جریان نداشت و خسارت‎های فراوانی به زراعت و باغ‎ها و به خصوص دامداری منطقه، وارد شد.

در سال 1249 شمسی، سیستان به‌گونه‌ای دچار خشک‌سالی شد که ماسه‌های روان ناشی از خشک‌سالی، بر اراضی و مساکن منطقه، مستولی شد و به گفته‌ی اوئن‌اسمیت که خود شاهد اوضاع بوده «به‌ظاهر دریاچه‏ ای وجود نداشته است».

این خشک‌سالی تا سال 1251 شمسی ادامه پیدا کرد و این بار بستر رودخانه‌ی هیرمند به مدت سه هفته کاملاً خشک شد و هیچ‌گونه آبی در آن جریان نداشت.

در سال 1281 بار دیگر خشک‌سالی پدید آمد که این بار نه دو هفته و سه هفته، بلکه به مدت 72 روز، رودخانه از آب بازماند و به‌دلیل بی‌رمق شدن مردم، بند سیستان، بسیار ضعیف و ماسه‌های تجمع یافته در رودخانه، موجب شد تا بعد از جریان یافتن آب نیز تا مدت‌ها امکان بهره‌برداری از آن فراهم نگردد.

در سال 1326، افغان‌ها مانع از جریان طبیعی آب از افغانستان به سیستان شدند و این بار خشک‌سالی سیستان، حاصل ورود مسایل سیاسی، به روند طبیعی جریان و یا عدم جریان آب هیرمند بود. دراین دوره‌ی خشک‌سالی، اولین مهاجرت گروهی مردم سیستان به گرگان و گنبد صورت گرفت.

در سال 1349، خشک‌سالی بسیار گسترده و فراگیری در سراسر سیستان اتفاق افتاد، در این سال، قحطی عجیبی بر منطقه عارض شد و با توجه به دوری از مرکز، ضعف دولت در اجرای برنامه‌های نگه‌داشت جمعیت، بلکه برعکس، ایجاد جاذبه‌های لازم از طریق عوامل و امرای ارتش و وابستگانش در ترکمن‌صحرا(استان گلستان فعلی)، آهنگ مهاجرت را تشدید نمود. در بعضی از گزارش‌ها، جمعیت مهاجر از سیستان در این دوره، بیش از 130 هزار نفر برآورد شده است و این در حالی است که گفته می‌شود، هم اکنون تنها در دشت گرگان و دشت، جمعیتی قریب به نیم میلیون از سیستانیان ساکن هستند.

آخرین فاجعه‌ی طبیعی ناشی از کارکرد رودخانه‌ی هیرمند، خشک‌سالی وحشتناکی است که از سال 1378 برمنطقه حاکم شده و تمامی کارکردهای روستایی و شهری را متأثر نموده است. این خشک‌سالی مزمن، این بار بر روستاها و شهرهایی از منطقه‌ی سیستان، در شرایطی واقع گردیده که  اعمال اغراض سیاسی، بر شرایط طبیعی جریان‌ آب در هیرمند، مضاعف شده است.


ارسال شده در تاریخ : جمعه 13 شهريور 1394برچسب:, :: 2:11 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

از مجموع بیست داستانی که رهنما از میان آثار پانزده نویسنده برای کتابش برگزیده، تنها چهار داستان به قلم نویسندگان زن ایرانی است (سیمین دانشور، مهشید امیرشاهی، بهجت ملک کیانی و فهیمه فرسایی).

مابقی داستان های کوتاهی اند که مردان درباره زنان نوشته اند. به بیانی دیگر، مردان راوی احساسات زنان و قصه گوی غم ها و شادی های آنان بوده اند. اینکه این نویسندگان در شخصیت پردازی های خود تا چه حد توانسته اند به احساسات و دریافت های زنانه و واقعیت زندگی زنان ایرانی و شخصیت و جایگاه آنان در خانواده و اجتماع نزدیک شوند، موضوع بحث و بررسی جداگانه ای است

کتاب هامین نویسنده خانم ملک بهجت کیانی

کتاب هفت پشت در صندوق نویسنده ملک بهجت کیانی

این کتاب مجموعه ای است از چند داستان کوتاه –نقد جان-هفت پشت در صندوق- سرا –رازهای شبانه –ملک متروک –خم نیل – ودور روزگاران از ان جمله است

هفت پشت در صندوق داستان  صندوقی است که بطور ارثی به دست راوی رسیده است

دهه ی چهل خورشیدی که از راه رسید، نهال آموزش بر مبنای تعلیمات نوین که چهل سال پیش از آن، در سیستان غرس شده بود، اندک ثمری داد و به بیش از چهار سده زوال و انحطاط دراز دامن فرهنگی منطقه ی سیستان پایان بخشید. افرادی همچون استاد رئیس الذاکرین، غلامحسین کاظمی سیستانی، جواد محمدی خمک، امین ا… سرابندی، مزار گلستانه، غلامرضا عمرانی و… ریاحین دماغ پرور شجره ی آموزش و پرورش جدید در سیستان بودند. شادروان غلامحسین کاظمی، اولین سیستانی بود که با انتشار کتاب «ناله ی بلبل» طلسم چاپ کتاب را در سیستان شکست؛ کتابش البته به تقلید از گلستان شیخ اجل سعدی شیرازی نگاشته شده بود و حال و هوایی سنتی داشت اما این ویژگی مانع از آن نمی شود که کاظمی را گشاینده ی راهی نو در عرصه ی فرهنگ استان بدانیم. راهی که کاظمی به سیستانی ها نشان داد، شوربختانه سالها بی رهرو ماند تا اینکه سال ۱۳۵۵ و ۱۳۵۶ش استاد رئیس الذاکرین با نشر دو کتاب «عیدُک، جمازه سوار شب رو» و «کورنامه نیمروز» این راه را پی گرفت. در دهه چهل افرادی مانند امین ا… سرابندی، ملک بهجت کیانی و… هم البته مطالب و داستان هایی در مجلاتی همچون فردوسی و نشریه ندای زاهدان منتشر نمودند اما چاپ کتاب در مقطع قبل از انقلاب، چندان در کانون رغبت فرهنگیان سیستانی قرار نگرفت


ارسال شده در تاریخ : جمعه 13 شهريور 1394برچسب:, :: 11:55 قبل از ظهر :: توسط : mojtaba

شعری ازاستادجوادمحمدی خمک

به رغم عُرف نیاکان، پسر عمو هامان
بریده اند زمانان، پسر عمو هامان



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : جمعه 13 شهريور 1394برچسب:, :: 11:51 قبل از ظهر :: توسط : mojtaba

سیزده حق اجابت نشده‌ی مردم برای اجرا در کوتاه مدت ...



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : پنج شنبه 12 شهريور 1394برچسب:, :: 8:2 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

نشانه‌های تاریخی به وضوح نشان می‌دهند که سنت ریشه‌دار وقف در سرزمین هامون به یک فرهنگ بزرگ رفتاری در ساختار باورهای اجتماعی سیستانی‌ها از گذشته تا کنون تبدیل شده بود.

برمبنای نوشته‌های تاریخی یعقوب لیث و عمرو لیث صفاری بنیاد مسجد بزرگی را در زرنج بنا نهادند و برای رونق تکاپوهای علما و اندیشه گران دینی این مسجد بازار بزرگی را نیز ساخته‌اند و درآمد آن را وقف این مسجد و بیمارستان شهر و مکه مکرمه کرده بودند که در زمان خودش بازتاب ویژه ای داشت. اصطخری جغرافیا نویس سده‌های سوم و چهارم در کتاب مسالک و ممالک خویش طول این بازار را سه کیلومتر نوشته است و از بعد پهنه و مساحت این سومین مسجد دنیای اسلام پس از مساجد هرات و نیشابور اعلام شد.

در همین رابطه کتاب تاریخ سیستان می‌نویسد، «عمرولیث صفاری هزار رباط کرد و پانصد مسجد آدینه و مناره کرد، دون پل‌ها و میل‌های بیابان و کار خیر بسیار که قصد داشت و بدان نرسید، مسجد جامع نیشابور و شیراز نیز از همین خواست و اراده آینده نگر شهریار ایران زمین عمر و لیث صفاری ساخته و وقف شده است.» محمدجهانتاب


ارسال شده در تاریخ : پنج شنبه 12 شهريور 1394برچسب:, :: 7:56 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

آیت الله خامنه ای دردیدار بااعضای دولت به مناسبت هفته دولت بیان نمودند: مساله آبیاری زمین ها که معاون اول رئیس جمهور پیگیر آن هستند و سفرهایی به خوزستان، ایلام و زابل داشتند که در این بین جهانگیری و در بین بیانات رهبری گفت:«به زابل نرفته ام» رهبرانقلاب نیز سریعاً در پاسخ به جهانگیری بیان داشتند: «خوب شد که گفتید پس زابل را حتما بروید.»


ارسال شده در تاریخ : سه شنبه 10 شهريور 1394برچسب:, :: 9:28 بعد از ظهر :: توسط : mojtaba

درباره وبلاگ
امیدوارم این یادگاری های مکتوب ناگفته های سرزمینم رابرهمگان روشن نماید. اهورای پاک راشاکرم برآنکه ازجام خدمت ؛به من جرعه ای نوشاندتاگامی درراه اونهم وبه مقام قربش نزدیک گردم. امیدوارم که تلاشم دراهدای این وبلاگ موردرضایت مخاطبین قرارگرفته وباانعکاس نظرات پیرامون مندرجات،مراازانتظارات آینده خودبهره مندفرمایند.
موضوعات
آرشيو وبلاگ
نويسندگان

Alternative content